Schuilstructuren voor passieve luchtbescherming op de terreinen van het station van Eeklo

Contact en onbeantwoorde vragen

Media-aandacht

Copyright

Links

Vestingsbouw directe omgeving Gent.

Overzicht van de schuilstructuren nabij het station van Eeklo:

  • 1. Schuilplaats voor 1 persoon bij afsplitsing lijn Eeklo- Gent Dampoort met de verdwenen spoorlijn 55A

De structuur hier besproken kan nog altijd terugggevonden worden langs de weg Spoorsingel. De hier nog terug te vinden 1-mansschuilplaats stond ooit bij een seinhuis, allicht ook wisselbedieningsgebouw voor de aftakking naar lijn 55A die volledig werd gestopt in 1965. Rond 1990 blijken alvast de spoorwegrestanten van deze lijn nabij Eeklo volledig verdwenen. Het respectievelijke spoorweggebouwtje was alvast voor 2000 ook gesloopt en sindsdien vindt men er enkel het kleine schuilplaatsje nog terug.

De schuilplaats stond jaren dieper dan normaal verstoken in het maaiveld van het talud naast de dubbele spoorlijk richting Gent Dampoort.

Anno 2021 werd het uit de anonimiteit gehaald en vrijgemaakt door toedoen van Kris Van Zandycke in samenwerking met de Eeklose stadsdiensten.

In 2024 werd het in een perkje geplaatst en voorzien van een infobordje.
Op bovenstaande luchtfoto van www.geopunt.be zie je nog een vrij intacte stationsomgeving te Eeklo, al is al heel wat van wat je ziet toen in 1971 al niet meer in gebruik. Linksboven zie je Eeklo station met zijn perons. Naar centraal onderaan de foto lopend, de ook nu nog bestaande dubbele spoorlijn richting Gent Dampoort. De boogvorm naar rechtsboven is de toen al volledig buiten dienst gestelde spoorinfrastructuur van lijn 55A.
Links ingezoomd op dezelfde luchtfoto van www.geopunt.be met nog duidelijk zichtbaar als zwarte vlek, het seinhuis nabij deze spoorwegwissel. Op een identieke luchtfoto (www.geopunt.be) anno 1990 zie je duidelijk dat de spoorweginfrastructuur van lijn 55A ondertussen wel degelijk is verdwenen. Seinhuis en structuurtje staan er nog beiden.

Op een gelijkaardige luchtfoto (www.geopunt.be) daterend van rond 2000 blijkt het seinhuis ondertussen ook gesloopt. Je ziet enkel nog in een smal strookje naast de weg met het schuilstructuurtje er op. Volledig een actueel zicht zoals te vinden anno 2026. Het kleine schuilstructuurtje kreeg een vierkant pleintje aangemeten om het vlotter te kunnen bewaren.

Enkele oudere beelden waar deze structuur op te zien is

2 zeer fraaie foto's waar zowel telkens het seinhuis als de schuilplaats voor 1 persoon op te zien zijn. Rechts dateert van 1970 en toont beiden nog in gebruik (het seinhuis toch) in winterse toestanden. De foto hieronder is dan allicht iets recenter maar toont ook alvast nog beiden voor het seinhuis - wisselbedieningsgebouwtje kort voor 2000 gesloopt moet zijn. Dit duidt er dus op dat dit gebouw in normale omstandigheden werd bemand door 1 persoon. (Oude foto's: Collectie Kris Vanzandycke)

Ook deze foto anno 2016 toont hetzelfde structuurtje bij werken aan de spoorlijn er zeer kortbij. Rechts het structuurtje midden in de werken. (Foto: Replica)

Enkele plannetjes van het kleine structuurtje dat hier nog gevonden kan worden.

Ook dit detail van een groter plan uit 1957 toon dit structuurtje en het seinhuis bovenaan links. Je ziet zelfs mooi het pad getekend van het seinhuis naar de schuilplaats.

Onderaan zie je hier ook mooi het draaiplateau voor de locomotieven getekend.

(Schets: Collectie Kris Vanzandycke)

Deze 2 schetsen zijn specifiek gemaakt bij dit structuurtje. Deze structuurtjes durven qua afwerken, types deurtjes en dergelijke wel wat afwijkend zijn maar in grote lijnen zijn ze altijd vrij identiek ontworpen. Ook bevatten ze origineel rondom de toegang nog een een bijkomende met betonnen platen uitgewerkte toegangsbescherming om te vermijden dat puin of projectielen de ingang zouden kunnen treffen. Bij deze structuur ontbrak vanop de oudste foto's al deze extra bescherming. Deze structuur werd vrij gedetailleerd opgemeten en in plan gezet voor wat het centrale structuurtje betreft. (Schetsen: Kurt Waelbroeck).

Meer actuele foto's (inclusief eigen prospecties)

Bovenstaande foto toont een identiek schuilstructuurtje op de stationsterreinen te Denderleeuw waar deze extra scherfmuren nabij de ingang nog aanwezig zijn. Deze dienden te voorkomen dat granaatscherven de toegang van de structuur in geopende stand zouden kunnen bereiken.

Eerste eigen prospectie van het structuurtje anno 2020
Het structuurtje ligt langs de Spoorsingel. Een wegje langs de spoorlijn met aan de overzijde woningen. Het ligt er letterlijk op een smal stukje groenstrook. Ooit stond tussen het huidige structuurtje en het huidige kruispunt een ondertussen verdwenen seinhuis - wisselbedieningsgebouw.
Detailfoto van het structuurtje zoals het anno 2020 te vinden was langs de spoorlijn.
Het structuurtje had in dit geval een zware betonnen deur die gedeeltelijk geblokkeerd stond onder het toenmalige maaiveld.

Intern heeft een dergelijke structuur een metalen kooi die bescherming diende te bieden aan die ene persoon die was voorzien in dergelijke structuur te kunnen schuilen. intern was hij vrij rommelig te noemen. Hij was ook in die toestand natuurlijk amper opruimbaar.

Kort voor de opruiming in juli 2021
Tegen het groot verlof 2021 was de situatie aan het structuurtje, zoals allicht ondertussen enkele tientallen jaren, totaal ongewijzigd. (Foto's Collectie Kris Van Zandycke.
Het structuurtje werd toen onder initiatief van Kris volledig vrijgezet met medewerking van de stad Eeklo. (Foto: collectie Kris Van Zandycke)

Het vrijgezette structuurtje. Zeker het betonnen deurtje is nog zeer intact en uniek. De grendel om de deur te openen en de kijkspleet zijn nog zeer intact aanwezig. Als je al dergelijke deurtjes terugvindt, zijn meestal de scharnieren niet meer bruikbaar en de deur hierdoor totaal niet meer te openen. (Foto's: collectie Kris Van Zandycke)

Actuelere situatie in 2024 met bijgeplaatst infobord.

Tekst van het infopaneel:

Deze "Splitterschützstelle" werd gebouwd tijdens de Duitse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog en had als doel het spoorwegpersoneel tijdens luchtaanvallen te beschermen. Deze bunker stond opgesteld bij het voormalige seinhuis.

Typisch voor bunkers van dit type is dat ze prefab vervaardigd werden in een fabriek en via het spoor getransporteerd werden. De binnenzijde bestaat uit een stalen cel die met beton werd bekleed. De stalen structuur werd met klinknagels verbonden of gelast.

Onderaan: Het uitzicht zoals het structuurtje heden nog altijd kan teruggevonden worden. (Foto's: Collectie Kris Van Zandycke)

Dit betreft een fraai herwaarderingsprojectje van de stad Eeklo. Enkel heel jammer dat men het uiteindelijk wil verkopen als pasmunt voor de ondertussen meer dan waardevolle grote publieke schuilkelder die op de markt van Eeklo stond en totaal nutteloos in het kader van een Eekloos prestigeproject werd gesloopt.

Externe bronnen:

  • Info verkregen via Kris Vanzandycke